Układ Europejski

Układ Europejski ustanawiający Stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi podpisany został 16 grudnia 1991.


Po zatwierdzeniu go przez Sejm RP, Parlament Europejski i ratyfikowaniu przez parlamenty państw członkowskich wszedł w życie 1 lutego 1994 roku (wcześniej, w lutym 1992 roku weszła w życie jego część handlowa pod nazwą Umowy Przejściowej).


Cele:
- układ zawiera scenariusz wzajemnego zbliżenia Polski i UE na 10 lat (począwszy od roku 1992 w handlu, a od 1994 roku - w innych sektorach gospodarki)
- powstanie w roku 2002 tzw. strefy wolnego handlu dla towarów przemysłowych
- wzajemne "otwieranie się" rynków rolnych; szybsze po stronie Wspólnot, a wolniejsze po stronie polskiej (w praktyce nie dało to Polsce spodziewanych korzyści ze względu na stosowanie przez Wspólnoty skomplikowanego systemu kwot i kontyngentów oraz znacznie niższy niż zakładano wzrost konkurencyjności polskiej gospodarki)
- "uznanie" przez Wspólnotę polskiego celu dojścia do członkostwa
- stopniowe wzajemne otwieranie rynku usług i zbliżanie prawa w takich dziedzinach jak zasady pomocy publicznej dla przedsiębiorstw
- ustanowienie ram dialogu politycznego
- wspieranie rozwoju handlu i harmonijnych stosunków gospodarczych
- stworzenie podstaw do pomocy finansowej i technicznej Wspólnot dla Polski
- wspieranie współpracy w dziedzinie kultury


Układ składa się z preambuły, dziewięciu tytułów i bardzo rozbudowanego aneksu zawierającego listy towarowe, deklaracje i protokoły.


W 1997 roku Unia Europejska zniosła ostatnie ograniczenia ilościowe wobec importu z Polski. Tym samym od 1 stycznia 1998 roku polski eksport towarów przemysłowych ma wolny dostęp do rynku UE. Po stronie polskiej pełna liberalizacja ceł nastąpiła z dniem 1 stycznia 1999 roku. Wyjątkiem pozostały cła na samochody (liberalizacja w 2002 roku), paliwa płynne (benzyna i olej napędowy - stawka 0% od 2001 roku) oraz niektóre wyroby stalowe - 0% od 2000 roku.


Artykuł 25 wprowadził zasadę stand still, zgodnie z którą z dniem wejścia w życie Układu żadne nowe cła importowe bądź eksportowe lub inne opłaty o podobnych skutkach nie będą wprowadzane, a już stosowane nie zostaną podwyższone. Podobnie jest z ograniczeniami ilościowymi.